جمال رضايى

304

بيرجندنامه ( فارسى )

فصل شش مقياسات مقياسات جمع مقياس و مقياس به معنى اندازه ، ملاك ، معيار و پيمانه است و هر چيزى كه چيزى ديگر را بدان قياس كنند و بسنجند و اندازه و مقدار آن را تعيين كنند « مقياس » خوانده مىشود مانند واحدها ، پيمانه‌ها و ابزارهايى كه براى اندازه‌گيرى زمان ، آب قنات ، مايعات ، طول ، وزن ، پول ، پارچه ، فرش و . . . به‌كار مىروند . در آن زمان در بيرجند مقياس‌هاى گوناگون داشتند و هركدام را به نامى مىخواندند ، برخى از آن مقياس‌ها خاصّ بيرجند و برخى با جاهاى ديگر مشترك بودند ، بدين شرح : 1 - واحدهاى زمان : براى اندازه‌گيرى زمان و پاره‌ها و بخش‌هاى آن « واحد » هايى با نام‌هايى خاصّ داشتند از اين قرار « 1 » : 1 - 1 - سال sal : سال ( سال خورشيدى ) . 2 - 1 - فسل fasl : فصل ( يكى از بخشهاى چهارگانهء سال ) . 3 - 1 - ما ma : ماه ( سى شبانروز ) . 4 - 1 - چلّه celle : چلّه ( چهل شبانروز ) . 5 - 1 - دهه dahe : دهه ( ده شبانروز ) . 6 - 1 - هفته hafte : هفته ( هفت شبانروز ) . 7 - 1 - شبارو [ ز ] sabaru [ z ] : شبانروز ( يك شب و يك روز پيوسته . 24 ساعت ) .

--> ( 1 ) . نام‌هاى « واحد » هاى زمان با تلفّظ گويشى هريك نوشته شده و برابر فارسى و معنى هركدام در برابرش داده شده است .